Υπολογιστική Ανάλυση Βιβλιογραφίας

Το πλήθος των ερευνητικών εργασιών που δημοσιεύονται σε επιστημονικά περιοδικά αυξάνεται εκθετικά τα τελευταία χρόνια. Σε μια πρόσφατη μελέτη του Van Noorden, που βασίζεται σε δημοσιεύσεις στο Web of Science, καταδεικνύεται ότι ο ρυθμός αύξησης των εκδόσεων ήταν 1% τον 18ο αιώνα, 2 έως 3% στην περίοδο μεταξύ των δύο παγκόσμιων πολέμων και 8 έως 9% μέχρι το 2010. Αυτή η εξέλιξη της παραγωγής επιστημονικής γνώσης ισοδυναμεί με διπλασιασμό κάθε εννέα χρόνια. Έτσι, στη συγγραφή μιάς ερευνητικής ανασκόπησης, μιας πρότασης ερευνητικού έργου ή του σημαντικού μέρους οποιοασδήποτε ερευνητικής εργασίας που αφορά τη σχετική βιβλιογραφία, ένας ερευνητής καλείται να αναλύσει ένα υπερμεγέθες αριθμό ερευνητικών εργασιών.

Ως εκ τούτου, εμφανίζονται νέες ορολογίες και τεχνικές που ονομάζονται βιβλιομετρική ανάλυση, βιβλιομετρία, επιστημονική χαρτογράφηση κλπ., όπου με τη βοήθεια αλγορίθμων υπολογιστών είναι δυνατή η ανάλυση μεγάλου όγκου ερευνητικών εργασιών, ενισχύοντας τις τυπικές ανασκοπήσεις από μεμονωμένους ερευνητές. Ο κύριος σκοπός αυτής της αριθμητικής επεξεργασίας είναι η κατασκευή βιβλιομετρικών χαρτών του πεδίου μελέτης. Οι βιβλιογραφικοί χάρτες αναδυκνείουν συσχετίσεις λέξεων-κλειδιών, συγγραφέων, επιστημονικών περιοδικών καθώς και αναφορών, ενώ οι αποστάσεις τους σε έναν δισδιάστατο χάρτη, αποκαλύπτουν σημαντικές πληροφορίες για το πώς τα άρθρα που μελετήθηκαν αλληλοσυνδέονται μεσω της ταυτόχρονης εμφάνισής τους σε ερευνητικά κείμενα. Έτσι, τα όποια συμπεράσματα σχετικά με τον επιστημονικό τομέα που μελετάται, βασίζονται σε μια εκτεταμένη βάση δεδομένων και με μια υπολογιστική διαδικασία ομαδοποίησης, το αποτέλεσμα τεκμηριώνεται με ακρίβεια.

Θέματικές Ενότητες

Αξιοποίηση των βιβλιογραφικών χαρτών: Σε βάθος ανάλυση εκατοντάδων, χιλιάδων ή ακόμη και δεκάδων χιλιάδων εγγράφων. Αποκάλυψη των σημαντικών ερευνητικών θεμάτων σε κάθε τομέα. Προσδιορισμός των συσχετίσεων μεταξύ θεματικών πεδίων, συγγραφέων, αναφορών, ιδρυμάτων κλπ. Έλεγχος του εκθετικού ρυθμού ανάπτυξης της επιστημονικής γνώσης. Υπολογιστική ανασκόπηση βιβλιογραφίας. Αποφυγή εστίασης σε θέματα μικρού ενδιαφέροντος. Εντοπισμός διεπιστημονικών συνδέσμων.

Ομοιότητες μεταξύ ερευνητικών κειμένων: Συσχετίσεις των λέξεων-κλειδιών. Βιβλιομετρικοί Χάρτες: Τοποθέτηση αντικειμένων (λέξεων κλειδιών, συγγρφέων, αναφορών κλπ) σε συντεταγμένες (x, y). Αντικείμενα με ταυτόχρονες εμφανίσεις και διασυνδέσεις στο χάρτη. Ιδιότητες συνδέσμων και ομοιότητα αντικειμένων. Αποστάσεις μεταξύ αντικειμένων και ανομοιότητες. Βιβλιομετρικοί χάρτες  συν-συγγραφέων και ερευνητικών ομάδων. Βιβλιομετρικοί χάρτες παραπομπών.

Σε πιούς απευθύνεται

  • ερευνητές που επιθυμούν να διερευνήσουν το ευρύ φάσμα του ερευνητικού τους πεδίου
  • ερευνητές που ασχολούνται με επισκοπήσεις βιβλιογραφίας
  • επαγγελματίες που επιθυμούν να ανακτήσουν πληροφορίες της τρέχουσας έρευνας για ένα προϊόν, υλικό ή μέθοδο

Εκπαιδευτικά Οφέλη

  • θεωρία της ομαδοποίησης και βιβλιομετρικής χαρτογράφησης
  • hands-on εφαρμογές με λογισμικό για την ανάλυση βάσεων δεδομένων του scopus
  • οι συμμετέχοντες θα λάβουν δωρεάν λογισμικό βιβλιογραφικής χαρτογράφησης για δική τους χρήση

Εισηγητής: Δρ. Νικόλαος Μπάκας

Εξατομικεύστε το μάθημα